When we hear the term nuclear power, admittedly, what first comes to our minds is the danger of radiation, as in the Fukushima Nuclear Accident and the Chernobyl Nuclear Disaster. The prospect of entire cities abandoned, high death tolls, horrific radiation sickness such as cancer and mutations is very real and very scary. This is why most would give a hard pass to the idea of nuclear energy here in the Philippines and/or the activation of the Bataan Nuclear Power Plant (BNPP) despite its benefits.

The main opposition to the activation of BNPP claim the following:

1. The BNPP is not safe to activate due to:

    a. its proximity to an active volcano

    b. its position on top of an active fault line

    c. its location's vulnerability to tsunamis and storm surges

    d. its structural and design flaws

    e. its lack of sufficient safeguards to protect the local populace from the effects of a meltdown

    f. its lack of a proper system to dispose of nuclear waste

2. The constitution prohibits the utilization of nuclear power.

3. The cost of operating a nuclear plant does not make it more efficient than conventional fossil fuels.

4. The BNPP is an edifice complex of the Marcos regime and it is merely foreign loans poured into a project that was never meant to be used, just to present the illusion of progress as a means of propaganda.

There is no doubt about the possible harmful outcomes of a nuclear accident, and it is for this reason safeguards and regulations exist. In the words of Benjamin "Uncle Ben" Parker, “With great power, comes great responsibility.” This phrase does not merely refer to figurative power, but also applies to nuclear.

When looking at the BNPP’s safety, one should note that throughout its construction, it was supervised by the Philippine Atomic Energy Commission (PAEC). Even before construction, it was cleared twice of safety issues by the International Atomic Energy Agency (IAEA).

While the BNPP is built on volcanic byproducts, it is not built on or near an active volcano. It is built 13.2 kilometers from Mount Natib and 22.39 kilometers from Mount Mariveles.

It is estimated that Natib last erupted 18,000 years ago and Mariveles 4,000 years ago. Though PHIVOLCS categorizes these as “Potentially Active” volcanoes, the chances of an eruption in the near future is slim. Even if against all odds, one of them erupts, it is unlikely to have an impact on the BNPP.

As for the BNPP’s “dangerous location,” the Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS) has certified that there are no fault lines under the power plant, active or otherwise. It should also be noted that PHIVOLCS found the ground under the BNPP to be exceptionally sturdy.

Even if an earthquake manages to reach the BNPP, it was designed to withstand a seismic load of 0.4g. In addition, even if such an earthquake hits, there are systems to automatically shut down the plant and avert a meltdown or release radioactive material into the environment.

Was that not the case for the Fukushima Daiichi Nuclear Power Plant (FDNPP) in Japan, when a 9.0 magnitude earthquake occurred close to it?

The plant automatically shut down after the earthquake, yes. Soon after though, it was devastated by a tsunami, which led to three nuclear meltdowns and the release of radioactive contamination.

It would also be wrong to compare the two power plants for several reasons.

First and foremost, the FDNPP was built in the 1950s, so it had an outdated system compared to the BNPP.

Second, recall the 9.0 magnitude earthquake that hit the FDNPP. The strongest earthquake to hit the Philippines ever recorded was an 8.0 magnitude Mindanao shake in the 19th century.

Third, the earthquake was not what caused the meltdown in the FDNPP, but the subsequent tsunami. If a quake hits the Philippines in Bataan, the BNPP will automatically shut down. As for the tsunami? The wave that hit the FDNPP was, at its peak, 14 meters. The BNPP, on the other hand, is situated 18 meters above sea level.

In addition to those previously mentioned, the BNPP was specially designed to withstand such a situation.

In 1978, an earthquake-tsunami combo hit western Mindanao. President Marcos questioned Westinghouse Corporation, the government contractor building the BNPP, and the National Power Corporation (Napocor) regarding the BNPP’s vulnerability to such an occurrence. They maintained that such issues were addressed when the BNPP’s original location was moved from Bagac, Bataan to the much higher Morong, Bataan.

If the FDNPP is no point for comparison, how about the Chernobyl Nuclear Power Plant (CNPP)?

In April 1986, the Chernobyl disaster occurred in Ukraine, which was then part of the Union of Soviet Socialist Republics. The CNPP experienced a reactor meltdown caused by a breach in the observance of proper procedure and protocol while conducting a test. Because of this, a great amount of people died of ailments caused by radiation exposure such as cancer.

Now, it would be wrong to compare the BNPP to the CNPP because the latter was engineered to produce weapons-grade plutonium aside from electric power; unlike the BNPP which was solely created to meet the country’s energy demands and decrease dependence on imported fuel. The difference here is that structurally, the CNPP had no dome, which contributed to the sudden release of radiation in the explosion, while the BNPP is safely contained.

So what nuclear plants can you really compare the BNPP to?

Possible choices are South Korea's Kori Nuclear Power Plant, Brazil's Angra Nuclear Power Plant, and Slovenia's Krško Nuclear Power Plant. All were built around the same time, by Westinghouse, using the same pressurized water reactor technology. Any defects in the BNPP, if any, would also have likely manifested in the other plants.

All plants were also highly profitable, and by now, have made back their original investment. Aside from a few minor incidents that resulted in no serious harm, these plants have been safe for their entire tour of use.

Also, in 1979, after the Three Mile Island incident in Pennsylvania, United States of America, then President Marcos ordered that the BNPP’s construction be halted and a safety assessment be conducted to ensure that such an event would not happen in the plant.

This assessment was spearheaded by Minister of Justice Ricardo Concepción Puno under the Puno Commission which recommended that, in light of the incident, additional safety measures be added. Shortly after plans were amended to meet the recommendations and to update the construction schedule, construction of the BNPP resumed.

By this assessment, the plant is safe. Its nuclear waste? Even safer.

There are protocols in place to contain nuclear waste in concrete structures underground with no risk of contamination to outside elements. There are even protocols in place to recover said waste. Why? Scientists are now looking into the possibility of using power plant waste as a new form of nuclear fuel. If successful, that means the waste underground is not the end of the process, and there would be even more power generated from its recovery.

While on the topic, there are false claims that say the BNPP should not be used because it is unconstitutional to use nuclear technology.

Indeed, the 1987 Constitution does prohibit the use of nuclear technology in the creation of weapons of mass destruction. Article II, Section 8 says: “The Philippines, consistent with the national interest, adopts and pursues a policy of freedom from nuclear weapons in its territory.” Other than this line, however, there is no other mention of nuclear technology’s unconstitutionality.

Besides, it would be impossible to completely ban the use of nuclear technology or anything that produces radiation. Medical advancements would be severely hampered: X-rays? Radioactive. Cancer treatment? Radioactive. In fact, smartphones, a common device that this very article may be read from, emits radiation. Even just stepping out of one’s house already leads to solar radiation exposure.

Although many people are scared to have nuclear power plants due to safety concerns, we cannot deny the fact that nuclear power is advantageous in many more ways.

According to Energy Informative, nuclear energy is cost-competitive. Generating electricity in nuclear reactors is cheaper than non-renewable energy sources such as oil, gas, and coal. Nuclear power plants also provide a stable base load of energy that can work synergistic with renewable energy sources such as wind and solar.

Nuclear power’s environmental effects are relatively light compared to other energy harnessing methods as well, so it is beneficial in terms of climate crisis to replace them.

Though it is not renewable, nuclear energy can still be potentially sustainable by use of breeder and fusion reactors. Nuclear fusion, if we learn to control it, can practically produce unlimited energy for consumption.

Lastly, it has high energy density. The amount of energy released in a nuclear fission reaction is estimated to be 10 million times greater than the amount released in burning a fossil fuel atom. As a result, the amount of fuel required in a nuclear power plant is smaller compared to other types of power plants.

Despite these many instances of the BNPP’s merits, there is still the political claim that it is a product of the Marcos regime.

Not to downplay its atrocities, but so what? The plant followed proper procedures, and it is still, at the end of the day, capable of reaping benefits to do immense good. Remember, it was not built using Ferdinand Marcos’ money, but the money of the people; thus, the plant should be used for the people.

The threat of energy shortage has been very real in the Philippines for several decades. In the summer months, and even in some cases the rest of the year, there are rotating brownouts due to the shortage of energy.

With one or two nuclear plants in peak operating capacity, this shortage would be alleviated and the strain on traditional plants would be lessened. Indeed, it would also be cheaper for households across the nation.

The relief has been sitting in Morong, Bataan all along for almost four decades. The longer it sits there, the deeper it gets into the proverbial “mud” and the harder it will be to pull it out. While we still have the opportunity, we should seize it now. After all, better late than never. //by Cedric Creer, Aldric De Ocampo, and Gabe Ulanday

Enlightened. The Applied Sciences and Engineering class of Batch 2020, along with several students of the other tracks, UPIS faculty, and staff of the Bataan Nuclear Power during the plant tour. Photo credit: Laurice Pineda

The Applied Sciences and Engineering (ASE) class of Batch 2020 and several students of the Business and Entrepreneurship and Social Sciences and Humanities tracks, attended a tour of the Bataan Nuclear Powerplant (BNPP) sponsored by the Department of Energy (DOE), last October 25.

BNPP employees, Wilfredo Torres and Jose Garcia Manalo, served as the tour facilitators who discussed the BNPP's background, conditions and functions.

Humble beginnings. A close-up photo of a nuclear pellet where the fission of uranium oxide can occur. Photo credit: Gabriel Ulanday

Background

The construction of BNPP in Morong, Bataan started in 1976 by order of then President Ferdinand Marcos. However, in light of the Three Mile Island nuclear incident in the United States of America, its construction was suspended in June 1979 for a safety evaluation under the Puno Commission. This was followed by public hearings on its safety from July 1979 to September 1980.

The Commission found BNPP to be safe, but it still suggested the installation of additional safety measures. Finally, in January 1981, its full construction resumed until it was completed in 1985.

The administration’s plan was to build several nuclear power plants on the same site, so the initial name for BNPP was Philippine Nuclear Power Plant I (PNPP I). However only PNPP I (BNPP) was constructed because of oppositions to this project.

Oppositions against BNPP

Aside from alleged corruption and fraud issues, the government under former President Corazon “Cory” Aquino decided to mothball BNPP in April 1986 in the aftermath of the Chernobyl nuclear disaster in the Ukraineian Soviet Socialist Republic.

The lack of facilities to safely store and dispose of highly radioactive nuclear waste has also been a main concern. Another argument raised is the alleged proximity of an active fault line and two dormant volcanoes to the plant's location.

To counter these arguments, the BNPP management said that the BNPP can withstand a magnitude 8 earthquake and it is located 13 km from Mt. Natib and 22 km from Mt. Mariveles, several kilometers away from the 9 km danger zone of alert level 4 set by the Philippine Institute of Volcanology and Seismology (Phivolcs).

Standing strong. The Bataan Nuclear Power Plant has been dormant for more than 30 years. Photo credit: Gabriel Ulanday

Full of potential. A photo of the nuclear reactor core made up by fuel assemblies supposedly filled with nuclear pellets. Photo credit: Gabriel Ulanday

The 2.3 billion power plant uses a Generation II nuclear reactor, the type used by most functioning nuclear power plants in different countries.

BNPP is powered by a series of uranium-235 nuclear fission that heats water contained in the reactor. The heated water flows to a pressurized cell that retains the water in its liquid state. The water then circulates inside a heat exchanger to boil another container of water. The heated water’s steam moves the turbine that powers the generator to produce 650 megawatts of electricity. Finally, the steam is cooled by seawater that will transform it back to liquid state for reuse.

Active learners. Photos of the attendees going around the area where the reactor's generator is. Photo credit: Gabriel Ulanday

In 2016, President Rodrigo Duterte considered reviving BNPP. The administration ordered for safety tests to be run, however results have not yet been sent. Without the assurance that BNPP is in good condition, operations cannot proceed.

Curious minds. Several attendees observing the main control room. Photo credit: Gabriel Ulanday

Keen listeners. Several attendees listening to the explanation on how the reactor works. Photo credit: Gabriel Ulanday

Grade 11 ASE students also attended the tour on November 8.

“Marami po kasing negative ‘perspectives’ sa nuclear power plants, mainly dahil sa mga aksidenteng naganap sa ibang lugar. Pero sa field trip, kinlaro po ng tour guides yung mga yun. Bukod pa po doon, marami din po talaga kaming natutunan about nuclear enegry, how it works, at pati na rin po yung economic implications niya," Lian Sasing, a Grade 11 ASE student, shared.

Aldrich Agad and Bree Catibog also shared how helpful the hands-on activity was to further understand the current topic in their Science class.

The final BNPP tour for Grade 10 ASE students happened on November 15. //by Cedric Creer, Aldric De Ocampo,  Tracy Mondragón, Erika Sasazawa, Cyñl Tecson, and Gabe Ulanday

Unforgettable experience. The attendees and Bataan Nuclear Power Plant staff inside the seminar room. Photo credit: Cristy Maguyon and Joan Romero-Delloro

Credits: Cyñl Tecson

A poor man's job — mga salitang lagi't laging kakabit ng magsasaka. Ang palayan ay lupa na kanilang sinasaka bago pa tumilaok ang mga manok hanggang sa paglubog ng araw. Mula sa kanilang kapanganakan hanggang sa sandali ng kanilang huling hininga, sila ay kayod-kalabaw, ika nga ng nakararami. Ngunit ang bawat patak ng dugo't pawis na kanilang inilaan ay katumbas lamang ng P12.00 sa bawat kilo ng palay na kanilang inaani. Higit na masaklap ang napabalitang maaaring pang bumaba sa P7.00 mula sa P12.00 ang halaga nito dahil sa posibleng epekto ng Republic Act (RA) No. 11203.

Noong Marso 5, 2019 ay sinimulang ipatupad ang RA 11203 o ang Rice Tarrification Law, kung saan nakapaloob ang mga pagsusog o amendment patungkol sa pagpapataw ng taripa. Nakasaad sa batas na ito, ang mga tuntunin sa pagpapataw ng taripa. Isa na rito ang 35% na pataw kung ito ay galing sa mga bansang kabilang sa ASEAN (Association of Southeast Asian Nations) at 40% mula sa mga bansang hindi kabilang sa ASEAN. Samantala, ang minimum access volume o MAV ay 350,00 tonelada ng bigas. Kung ito ay higit sa MAV at hindi kabilang sa ASEAN ang bansa, papalo ng 180% ang magiging pataw.

Ipinatupad ang batas na ito bilang tugon sa kakulangan ng bigas noong nakaraang taon. Matatandaang iminungkahi ng dating Speaker of the House na si Pampanga Representative Gloria Macapagal Arroyo na mag-angkat ng bigas upang matugunan ang tumataas na presyo nito sa merkado.

Dulot ng mga bagong probisyon sa pagpapataw ng taripa, inaasahan ang pagtaas ng bilang ng mga imported na bigas na ibebenta sa publiko sa mas mababang presyo-- na tiyak na magdudulot ng matinding kompetisyon laban sa ating mga lokal na produkto. Upang makasabay sa pagbabagong dulot ng bagong batas, kinakailangang ibaba ng ating mga magsasaka ang presyo ng kanilang mga produkto. Ang dating P12.00 na presyo ng isang kilong palay ay magiging P7.00 na lamang. Isa itong matinding sakripisyong kinakailangang isagawa upang mapanatili ang pagtangkilik ng mga mamimili sa mga lokal na produktong bigas.

Mayroon bang benepisyo?

Hindi maikakailang isang malaking problema simula pa noon ang mataas na presyo ng bigas. Dahil dito, maraming mamamayan ang hindi natutugunan ang kanilang pangunahing pangangailangan para sa pagkain. Ang pagbaba ng presyo ng palay ay isang malaking pakinabang para sa mga mamimili, dahil nagbunga ito ng pagbaba ng presyo ng bigas sa mga pamilihan.

Sino ang makikinabang dito?

Ang lahat ng taripang ipapataw sa ilalim ng batas na RA 11203 ay mapupunta sa pondo ng ating gobyerno. Ang perang malilikom ang magsisilbing pagkukunan ng pondo para sa ating mga magsasaka o kaya’y para sa mga kagamitan na makatutulong sa pagsusulong ng ating ekonomiya. Subalit mababalewala lang ang pagpapatupad nito kung nananatiling suliranin ang korapsyon sa pamahalaan.

Article 8 section 5

The State shall recognize the right of farmers, farmworkers, and landowners, as well as cooperatives, and other independent farmers' organizations to participate in the planning, organization, and management of the program, and shall provide support to agriculture through appropriate technology and research, and adequate financial, production, marketing, and other support services.

Kung ating susuriing mabuti ang nakasulat sa sipi sa itaas, malalaman nating ipinapahayag nito na kinakailangang bigyang-pansin ang karapatan ng ating mga magsasaka, maging ang mga may-ari ng lupa, na makapagbigay ng mga mungkahi patungkol sa mga programa at pangangasiwa ng mga proyekto. Dapat ding bigyang-suporta ng gobyerno ang sektor ng agrikultura ng bansa sa pamamagitan ng pagbabahagi ng angkop na teknolohiya at tulong pinansyal, pagsasagawa ng mga pananaliksik, at marami pang iba.

Subalit tunay nga bang nagagampanan ng gobyerno ang kanilang tungkulin sa mga magsasaka gayong hanggang ngayon ay nasasadlak pa rin sila sa kahirapan?

Sino ba ang nangangailangan? Sino ang siyang marapat na makinabang?

Ang makikinabang dito ay ang mga mamimili dahil ginawa ang batas na ito upang tugunan ang kakulangan ng bigas sa ating bansa. Ito ang naisip na paraan ng gobyerno upang madagdagan ang supply ng bigas sa bansa.

Sila na binansagang may poor man's job, sila na lalo pang liliit ang kinikita sa araw-araw upang masustentuhan ang kanilang mga pangangailangan dahil sa ipinatupad na batas ng ating gobyerno — ang mga magsasakang buong-pusong ginagawa ang kanilang trabaho upang may makain ang mga Pilipino ang dapat makinabang dito.

“Para sa mga magsasaka at mamamayan, ang rice tarrification law ay katumbas ng kamatayan sa mga magsasaka at mamamayang kumakain ng bigas. Kaya po asahan natin dahil manonopolyo nila yung bigas lalo na, lalo nang tataas,” sabi ni Danilo Ramos mula sa Kilusang Magbubukid ng Pilipinas sa isang panayam ni Mariz Umali sa programang Brigada.

Agrikultura ang isa sa mga pangunahing sektor ng ekonomiya sa bansa. Matagal nang kinikilala ang Pilipinas pagdating sa agrikultura dahil ito ang pangunahing pinagkukunan ng kabuhayan sa bansa. Pero sa kasalukuyan, kailangan na itong bantayan dahil sa patuloy na paghina ng agrikultura sa bansa. Mas madalas at mas maraming produktong agrikultural na ang inaangkat natin kaysa ini-export. Mahalagang maibalik sa dati nitong kalagayan ang agrikultura sa bansa dahil ito ang pangunahing kabuhayan ng maraming Pilipino at naging parte na rin ito ng ating kultura. Ito rin ang sektor na bumubuhay at nagpapakain sa milyun-milyong Pilipino sa bansa.

Subalit kung titingnan ang kasalukuyang kalagayan ng ating mga magsasaka, sino pa ba ang maghahangad na sumunod sa yapak nila? May tao pa kayang gugustuhing maging magsasaka sa lipunang ito gayong mababa lang ang tingin nito sa kanila? Ito na ba ang magiging ugat sa tuluyang pagkalimot at pagkawasak ng kulturang nagmula pa sa ating mga ninuno?

Nawa’y maging daan ang mga hinaing ng mga magsasaka upang pag-isipang muli ng ating pamahalaan ang pagpapatupad ng batas na ito lalo na't nagpapahirap lamang ito sa mga magsasaka imbes na makatulong sa kanila. Dapat ay makapag-isip at gumawa ng mga tiyak na kilos ang gobyerno para matugunan ang kakulangan sa bigas nang hindi nadadamay ang kabuhayan ng mga magsasaka.

Halimbawa, dapat tugunan ng gobyerno ang pangangailangan ng mga magsasaka tulad ng mga binhi, pataba, at lupa. Marami pa rin kasing magsasaka ngayon ang walang sariling lupa at nakikisaka lamang sa lupa ng mga panginoong may lupa (PML).

Hindi rin sapat ang pautang ng gobyerno sa mga magsasaka. Ang mas magandang gawin nila ay magbigay ng mga subsidiya para mabawi ng mga magsasaka ang kanilang puhunan. Mas mahihirapan sila kung papautangin lang sila ng gobyerno dahil kailangan pa rin nila itong bayaran kumpara kapag subsidiya ang binigay ng pamahalaan.

Samakatuwid, kung hindi maaaksyunan kaagad ang isyung ito, hindi malabong mamatay ang sektor ng agrikultura sa ating bansa. //nina Eloisa Dufourt, Christine Caparas, at Cedric Creer

Simula noong Agosto 27 ay naging matunog na usapin sa publiko ang panukalang “No Homework Policy.” Ito ay iminungkahi ng mga mambabatas mula sa kamara. Si House Deputy Speaker Evelina Escudero ay isa sa mga unang naghain nito bilang House Bill (HB) No. 3611. Ang pangunahing layunin ay tanggalin ang takdang-aralin bilang “requirement” upang gawin na lang ng mga mag-aaral ng Kinder hanggang Grade 12 ang kanilang pang-akademikong mga gawain sa loob ng paaralan. Ipinagbabawal din ng bill na ito ang pagpapauwi ng mga aklat sa mga estudyante mula Kinder hanggang ika-anim na baitang.

Kasunod naman niya ay inihain din sa kamara ni Quezon City 5th District Representative Alfred Vargas ang HB No. 3883 na naglalayong tanggalin ang takdang-aralin sa katapusan ng linggo sa lahat ng mga estudyante mula elementarya hanggang hayskul. Ang mga gurong lalabag sa bill na ito ay maaaring pagmultahin ng P50,000 at pagkakakulong na aabot hanggang dalawang taon. Pero sa kanyang panayam sa Philippine Star, sinabi niyang ang penalty na ito ay isang technical error lang, dahil ito raw ay para sa isa pang bill na inihahanda ng kanilang opisina.

Sa senado naman ay naghain din ng kaparehong bill si Senator Grace Poe. Ginawa niya ang Senate Bill 966 o ang “No Homework Law” na nagbabawal sa mga guro na magbigay ng takdang-aralin sa katapusan ng linggo. Sinasabi ng bill na “All primary and secondary schools in the country shall not allow teachers to give any network or assignments to students from Kinder to Grade 12 on weekends.”

Dagdag pa ni Poe, mandato raw ng estado na pangalagaan ang kapakanan ng mga guro at mag-aaral. Binanggit din niya ang isang pag-aaral mula sa Organization for Economic Cooperation and Development’s Program for International Student Assessment na nagsasabing ang dagdag na oras na inilalaan sa paggawa ng takdang-aralin ay mayroong masamang epekto sa performance sa klase ng mga estudyante.

Makatwiran.

Ang polisiyang ito ay malugod na sinusuportahan ng Department of Education o DepEd. Ayon sa report ng Rappler, sinasabi ng DepEd na makatutulong ito upang mabalanse ng mga estudyante ang kanilang academic development at personal growth dahil sa pagkakaroon ng mas maraming oras para makasama ang kanilang pamilya.

"Pag-uwi nila, libre na sila, free time nila to be with their parents, with their friends," paliwanag ni DepEd Secretary Leonor Briones.

Ang polisiyang ito ay hindi na bago sa atin. Ayon sa report ng Inquirer, muling ipinaalala ni Briones ang kasalukuyang polisiya ng DepEd. Ayon dito, hindi dapat nagbibigay ng takdang-aralin sa katapusan ng linggo, at inaabisuhan din nila ang mga guro na limitahan ang mga takdang-aralin tuwing weekdays. Sinabi din niya na maglalabas ang DepEd sa lalong madaling panahon ng mas malinaw na guidelines na nag-reregulate sa dami ng takdang-aralin na maaaring ibigay sa mga estudyante.

‘Di makatwiran.

Sa kabila ng kaliwa’t kanang pagsuporta ng mga mambabatas at ng DepEd sa panukalang ito, naniniwala ang mga guro na hindi dapat tanggalin ang pagbibigay ng takdang-aralin sa mga mag-aaral. Ayon kay Teachers’ Dignity Coalition (TDC) national chairperson Benjo Basas sa report ng ABS-CBN News, naniniwala siyang isa itong pambabalewala sa kanilang propesyon at isang insulto sa kanilang mga guro.

Sinuportahan naman ito ni Emmalyn Policarpio, isang guro na tutol din sa panukala. Aniya halos araw-araw siyang nagbibigay ng takdang-aralin sa kanyang mga estudyante dahil naniniwala siyang iyon ang paraan upang talagang matutunan ng mga bata ang kanyang mga itinuturo.

Pinaninindigan pa rin ng TDC na walang masama sa pagbibigay ng takdang-aralin. Marami rin daw itong benipisyo para sa mga mag-aaral at sa mga miyembro ng pamilya. Nakatutulong ang takdang-aralin sa pagsusulong ng quality time sa mga miyembro ng pamilya at napagtitibay din nito ang bonding ng pamilya. Hinihimok din nila ang mga mambabatas na ipaubaya na lang sa mga educators at sa DepEd ang mga bill na kanilang inihain at ang mga bagay tungkol sa pagtuturo.

Kung titingnan, masasabi nating may katwiran naman ang parehong panig. Ipinakita nila na may benipisyo ang pagtanggal sa takdang-aralin habang may benepisyo rin naman ang mga takdang-aralin para sa iba.

Kung ganito lang din naman ang magiging takbo ng isyung ito, mas mabuti pang ikonsulta nila ito sa mga maaapektuhan ng polisiyang ito: ang mga guro, estudyante at ang kanilang pamilya.

Mas mainam na hingin ang panig nila dahil sila ang tuwirang makararanas ng panukalang ito. Sila ang nagtuturo, nag-aaral at nagpapaaral. Kung hindi makukuha ang panig nila, ano pa ang silbi ng bill na ito? Ano pa ang dahilan para ipagpatuloy ang pagsasabatas dito?

Kapakanan ng mga estudyante ang dapat una nilang isaalang-alang. Makatutulong ba ang batas na ito sa mga estudyante o hindi? Ano ba ang magiging epekto nito sa kanila?

Sunod na tingnan ang kalagayan ng edukasyon sa Pilipinas. Karamihan sa mga pampublikong eskwelahan ay 2 o 3 na ang shifts dahil sa kakulangan ng mga silid-aralan at guro. Paano maituturo lahat ng aralin sa mga estudyante sa ilang oras ng klase na bunga ng kakulangan sa mga silid at gusali?

Bago gawan ng pasya ang isyung ito ay dapat na matimbang nang mabuti ang panig ng lahat ng apektado. Suriin kung ano ang pinakamainam na paraan upang lahat ay magbenipisyo sa huli. //ni Cedric Creer

Photo credit: Ulap Coquilla

Matagal nang debate ang pagpapabalik sa mandatory na pagsasanay para sa Reserve Officers Training Corps (ROTC). Lumiyab muli ang apoy dahil kamakailan lang, nabalita ang tangka ng ilang mga kinatawan ng pamahalaan na maibalik ito sa batayan edukasyon at itakda sa senior high school.

Noong Mayo 20, 2019, ipinasa ng House of Representatives ang House Bill No. 8961 sa ikatlong pagbasa nito. Minamandato ng naturang panukalang batas ang pagsailalim ng mga mag-aaral ng Grado 11 at 12 ng lahat ng mga pampubliko at pribadong paaralan sa ROTC. Kung maisabatas ito, maipatutupad ito sa kasalukuyang Grado 11 at lahat ng mga susunod pang batch.

Iilang mga mag-aaral ang in-eexempt ng bill. Kabilang dito ang mga “physically or psychologically unfit” ayon sa pagsusuri ng Armed Forces of the Philippines (AFP), mga mag-aaral na sumailalim na o kasalukuyang sumasailalim sa katulad na kurso, mga opisyal na manlalaro ng paaralan bilang varsity, at ang mga may rason na inaprubahan ng Department of National Defense (DND).

Kung maipasa sa pagkabatas ang House Bill No. 8961, babalik ang mga araw ng mga mag-aaral na naliligo sa pawis sa ilalim ng umaapoy na araw. Kabilang din sa programa ang pagtuturo ng “tamang ideolohiya” sa mga mag-aaral, tulad ng nasyonalismo at disiplina.

Ngunit, nasyonalismo at disiplina nga ba ang ipinapasok nila sa mga mag-aaral?

May mga pagkakataon na sinasailalim ang mga kadete sa pagpapahirap sa loob ng ROTC. Mga halimbawa dito ang pisikal, sekswal, verbal, at sikolohikal na pang-aabuso tulad ng panggagahasa, pagmumura, at malubhang pananakot at pamamalo sa hazing ayon sa naitalang mga kaso ng National Union of Students of the Philippines (NUSP).

Bukod dito, inilantad din ni Mark Welson Chua, isang kadete ng University of Santo Tomas (UST), ang korapsyon na laganap sa ROTC noong Enero 2001 sa The Varsitarian, ang opisyal na student publication ng UST. Mayroon di umanong mga kaso na binabayaran ng mga kadete ang kanilang mga instruktor para sa grado kahit hindi sila pumapasok. Ilang buwan makalipas, biglang nawala at nalaman na lang na patay na si Chua. Natagpuan siyang nakagapos ng masking tape at palutang-lutang sa Pasig River noong Marso 18, 2001. Ayon sa kanyang awtopsiya, itinapon siyang buhay sa ilog. Ang pangyayaring ito ay pinaniniwalaan ng marami na naidulot ng kanyang pagsisiwalat, kaya ito rin ang nagtulak para sa pagpapatupad ng National Service Training Program (NSTP) bilang kapalit ng ROTC sa bansa.

Hindi lang iyon, ginamit din ang ROTC para sa militarisasyon at sa pagpapakalat ng interes ng pamahalaan sa mga paaralan. Makikita ito sa pagpapalaganap ng Student Intelligence Network (SIN) ng DND, na ginamit para mag-espiya sa mga estudyante at kabataan. Maihahalintulad ito sa Hitlerjugend o Hitler Youth sa Alemanya noong panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, kung saan idinoktrina ang kabataan sa Nazismo at ginamit sila para sa pag-eespiya sa mga sibilyang populasyon at dumagdag sa sandatahang lakas ng bansa bilang child soldiers. Bukod dito, lumaganap din sa SIN ang red-tagging sa mga kadete, kung saan binansagang komunista ang aktibista at ibang mga mag-aaral na tumututol sa mga nangyayari noon sa ROTC.

Mayroon ding kaso ng pagpapapasok ng mga militar sa UP Mindanao noong 2017, kahit ayon sa Sotto-Enrile Accord of 1989, bawal pumasok ang pambansang militar at pulis sa unibersidad. Sabi ng UP Mindanao University Student Council (USC), ginamit dito ang ROTC para mabigyang-katwiran ang pagpasok ng mga sundalo sa loob ng campus.

Kung ganito ang kalagayan ng ROTC noon, paano naman makasisiguro na makaiiwas ang pamahalaan ngayon sa korupsyon ng programang ito? Ito ba ang sinasabi nilang disiplinang makukuha sa pagsasanay? Mayroon na namang NSTP ngayon hindi ba? Bakit pa ba kailangan itong palitan ulit?

Makikita rin sa kalagayan ng ROTC noon na huwad naman ang pagtuturo ng nasyonalismo sa mga kadete. Kaysa pagmamahal sa bayan ang matutunan ng mga mag-aaral, bulag na pagsunod sa pamahalaan ang lumilitaw na epekto. Kung ganito ang magiging hubog ng kanilang “nasyonalismo,” paano na ang tunay na pagmamahal para sa Pilipinas?

Kahit ang pamahalaan nga, taliwas sa interes ng pagkakasarinlan ng bansa ang inaatupag, kung saan hindi nito ipinagtatanggol ang soberanya ng Pilipinas mula sa mga gustong umangkin sa mga kapuluan nito. Kung ganitong mga tao ang nagsasabing dapat ituro ang nasyonalismo at patriyotismo, hindi ba’t makabalintunaan ito? Ano ba talaga ang nasyonalismo at patriyotismo na tinutukoy nila rito?

Kung tutuusin, mabuti naman din kasi ang layon ng pagbabalik ng ROTC. Tulad ng katwiran ni Pangulong Duterte at ng mga sumasang-ayon sa kanya, kailangan naman talaga ng bansa natin ngayon ang isang reserbang hukbo kung sakaling biglang magkaroon ng digmaan o sakuna. Kailangan din ng kabataan ngayon na matutunan ang tunay na pagmamahal para sa bansa natin.

Pero kung ibabalik lang ang isang programang napatunayan nang may maraming pagkukulang sa pagtataguyod ng mga layuning ito, paano ba talaga makakamit ang mga nasabing layunin? Kung hindi ito matutugunan ng pamahalaan, at kung hindi maibabalik ang tiwala ng mga mamamayan sa programang ito, malabong magtagumpay ang ROTC kahit sa kasalukuyang panahon.

Kailangan ding pag-isipan ang magiging epekto ng programa sa mga mamamayan. Halimbawa, magiging dagdag lamang sa bayarin ang uniporme at materyales para sa ROTC. Kung ipasasailalim ang lahat ng estudyante rito, paano na ang mahihirap? Kailangang maihanda nang maayos ang programang ito upang makabuti talaga sa mga mag-aaral at mga mamamayan ang ROTC.

Dahil sa mga nabanggit na rason, hindi dapat agarang ibalik ang ROTC nang hindi dumadaan sa malawakan, masusi, at komprehensibong pagsusuri at rebisyon. Kailangang siguraduhin na hindi mauulit ang mga nabanggit na pang-aabuso at maprotektahan ang mga karapatan ng lahat ng masasangkot sa programa para sa ikabubuti ng pamahalaan, kabataan, at ng Inang Bayang Pilipinas. Kung hindi, baka makadagdag lamang ito sa mga problema ng bansa kaysa makatulong. //nina Cedric Creer, Aldric de Ocampo, at Gabe Ulanday

Pagpapakalat ng balita at pagbibigay ng impormasyon sa mga tao ang pangunahing trabaho ng mga mamamahayag. Kasama sa kanilang trabaho ang pagpunta sa iba’t ibang lugar upang kumuha ng mga impormasyon at mag-ulat ng mga pangyayari sa ating bansa.

Pero paano nila magagawa nang maayos ang kanilang trabaho kung ang bawat galaw nila ay bantay-sarado? Paano sila makakikilos nang maayos kung laging may banta sa kanilang buhay at sa buhay ng kanilang pamilya?

Noong Mayo 3, ginunita ng iba’t ibang grupo ng midya sa Pilipinas ang World Press Freedom Day sa pamamagitan ng paglalabas ng mga report tungkol sa sistematiko at mapanirang pag-atake sa mga mamamahayag mula noong maging pangulo si Rodrigo Duterte.

Simula Hunyo 30, 2016, nagkaroon ng 128 na kaso ng pananakot at pagbabanta sa mga indibidwal na mamamahayag o media outfits ang naitala ng Freedom for Media, Freedom for All Network.

Ilan sa mga kasong ito ay ang pag-hack sa mga news websites, pagharang sa pagco-cover ng mga tagapagbalita, at marahas na pagbabanta sa mga mamamahayag gamit ang social media. Naglabas din ng mga balita tungkol sa pagkaligtas ng mga mamamahayag mula sa pagtatangka sa kanilang buhay.

Sa unang 22 buwan ng pamumuno ni Duterte, nakapagtala rin ng 85 na kaso ng pag-atake sa mga mamamahayag ang Philippine Center for Investigative Journalism (PCIJ), Center for Media Freedom and Responsibility (CMFR), National Union of Journalists of the Philippines (NUJP) at Philippine Press Institute (PPI). Pinatitibay nito ang pahayag ng sa NUJP na, "more than any administration since the unlamented Marcos dictatorship, never have freedom of the press and of expression been under siege as during the presidency of Rodrigo Duterte.”

Lubos na nakababahala ang ganitong mga pangyayari sa ating bansa lalo na’t ang tinatarget nila ay ang mga taong nag-uulat ng mga totoong nangyayari sa Pilipinas.

Malaki ang epekto nito sa mga tao dahil nagdudulot ito ng takot sa kanila: takot na magsalita at umaksyon sa mga kamaliang kanilang nakikita, at takot na nagsisilbing hadlang upang maparusahan ang mga taong gumagawa ng mali.

Ang mga pangyayaring ito ay hindi tama at hindi na dapat magpatuloy pa dahil kung nakikita ng mga tao na ganito ang nangyayari sa mga taong kumakalaban sa gobyerno, hindi sila magkakaroon ng lakas ng loob na umaksyon.

Sa isang pahayag kaugnay ng World Press Freedom Day, sinabi ni Presidential Spokesperson Salvador Panelo na hindi kinukunsinti ng administrasyon ang media violence at repression of information, at sinisiguro rin nilang susuportahan nila ang mga miyembro ng press sa kanilang trabaho at sa paggawa ng mga “accurate, fair, at nonpartisan” na mga ulat para sa mga Pilipino.

Kung tunay nga ang kanilang intensyon na suportahan ang mga mamamahayag, bakit marami pa ring kaso ng pag-atake ang naitala laban sa mga mamamahayag?

Isang patunay na lang nito ay ang paghuli at pagkulong kay Maria Ressa sa kasong cyber libel at mga paglabag sa anti-dummy law. Isa itong malaking dagok sa press freedom dahil siya ang CEO ng Rappler, isang pahayagang matapang na isinisiwalat ang mga kamaliang nangyayari sa bansa. Kung mangyayari din ito sa iba pang pahayagan, wala nang matitirang magbabalita nang tutol sa pamahalaan. At kung wala nang magbabalita, hindi na malalaman ng mga Pilipino ang tunay na kalagayan ng ating bansa sa kasalukuyan at maging sa hinaharap.

Kung magpatuloy ang mga bantang ito laban sa mga mamamahayag at sa press freedom, oras na para tayo naman ang umaksyon. Isang paraan ang social media upang ipahayag at ipaalam ang mga nangyayari sa ating paligid. Malaki ang maitutulong nito para sa mga kapwa nating Pilipino na hindi kayang makapagsalita para sa kanilang sarili.

Huwag tayong matakot dahil walang mangyayaring pagbabago kung walang aaksyon. Sa huli, ang lahat ng ito ay para rin sa atin at sa ikabubuti ng ating bansa. Sana ay magtulungan tayo upang maging boses ng mga taong walang kapangyarihan at naaapi. //ni Cedric Creer

Mga dokumento ito para sa hustisya.

Noong nakaraang Martes, Abril 2, naglabas ang Supreme Court (SC) ng isang order para isumite ng Malacañang ang mga records mula sa Philippine National Police (PNP) kaugnay ang mga bilang ng mga pinaghihinalaang drug offenders na napatay sa ilalim ng programa kontra droga ni Pangulong Duterte.

Dahil sa nagkakaisang boto ng mga mahistrado sa isang summer session sa Baguio City, inutusan ng Korte Suprema ang Office of the Solicitor General (OSG) na isumite ang mga dokumento at police records na may kinalaman sa 3,800 na pagkamatay kaugnay ng drug war na nasa ilalim ng imbestigasyon ng PNP.

Dagdag pa rito, inutos din nila sa OSG na magbigay ng mga kopya sa mga petitioners na nagkuwestiyon sa legalidad ng drug war ng pamahalaan sa korte. Ang mga petitioners na makatatanggap ng kopya ay ang Center for International Law (CenterLaw) at ang Free Legal Assistance Group (FLAG).

Tinutulan naman ni Solicitor General Jose Calida ang utos na ito ng SC. Naghain siya ng motion for reconsideration laban sa utos ng Korte Suprema. Ayon sa kaniya, ang pagbibigay ng mga dokumento na ito ay maaaring makaapekto sa seguridad ng bansa. May mga sensitibong impormasyon dito na hindi pwedeng ibunyag dahil maaaring maging banta sa national security.

Sa kabilang banda, nangako naman ang Malacañang na susunod sila sa utos ng Korte Suprema tungkol sa paglalabas ng mga kopya ng police reports na may kinalaman sa kampanya kontra droga ng pamahalaan.

“We always follow the rule of law. The Supreme Court has spoken,” pahayag ng Palace spokesman na si Salvador Panelo.

Hindi rin natatakot ang dating PNP chief at senatorial aspirant na si Ronald “Bato” Dela Rosa sa utos ng Korte Suprema.

“Wala akong concern. Walang akong tinatago at wala akong takot d’yan. Go ahead, that’s a public document. Kunin niyo iyan, kung ano ang gusto niyo,” sabi ni Dela Rosa sa isang chance interview sa campaign rally ng PDP Laban sa Malabon.

Tama ito.

Ang utos na ito ng Korte Suprema ay makatutulong upang malaman ng mga tao kung may anumalya nga ba talagang nangyayari sa kampanya kontra droga ng pamahalaan. Ito ay isang malaking hakbang tungo sa pagbibigay hustisya sa mga tao at mga pamilyang naging biktima ng war on drugs.

Ayon kay Vice President Leni Robredo, ang mga datos na makukuha sa mga dokumento ay magagamit upang habulin ang mga taong nagkasala. Magagamit ang mga datos na ito para malaman kung sino ba ang mga tunay na may sala.

Dahil isa itong public document, may alinlangan pa rin si Bato Dela Rosa tungkol sa paglalabas nito. Ayon sa kaniya, maaaring magkaroon ng police harassment at makompromiso ang mga anti-drug operations kapag nailabas na ang mga dokumentong ito. Dagdag pa niya, magiging “passive” lang daw ang mga pulis dahil maaari silang maharap sa panganib ng isang kaso dahil sa paggawa ng kanilang trabaho.

Pero kung titingnan, bakit naman sila mangangamba na may masamang mangyayari sa kanila kung wala naman talaga silang kasalanan? Hindi ba’t kung gusto talaga ng kapulisang maging malinis ang kanilang pangalan ay hindi sila magkakaroon ng alinlangan sa paglalabas ng mga dokumentong ito?

At kung sinoman ang talagang napatunayang pumatay ng isang inosente at walang kalaban-laban na tao, nararapat lang na sila ay parusahan alinsunod sa batas. Hindi pwedeng nagagawa pa rin nila ang mga nais nila kahit na sila ay nagkasala habang ang ibang tao ay nagdudusa dahil sa kanilang nagawa.

Sana lang ay tuparin talaga ng pamahalaan ang kanilang pangako. Sa maraming beses na binigo ng pamahalaan ni Duterte ang mga Pilipino, sana ay hindi na ito dumagdag pa. Ang mga dokumentong ito ay labis na makatutulong sa mga biktima ng war on drugs. Huwag na sanang ipagkait ng gobyerno sa mga taong ang hanap lang naman ay hustisya. //ni Cedric Creer

Photo credit: Ria Estilón

Simula sa taong 2020, dadami na ang eskwelahan sa Alberta, Canada na mag-aalok ng Filipino language and culture program sa kanilang kurikulum. Alinsunod ito sa naging pahayag ni Premier Rachel Notley noong Pebrero 7.

Ayon sa kaniyang naunang pahayag, ang komunidad ng mga Pilipino ang isa sa mga pinakamalaking populasyon na patuloy ang mabilis na pagdami sa kanilang lugar na nakatulong sa kanilang workforce at lipunan. Ang paggawa ng isang K-12 Filipino language and curriculum raw ay makatutulong upang masiguro ang paglago ng nabanggit na komunidad.

Ang Filipino language and culture curriculum ay kasalukuyang inaalok lang sa hayskul sa nasabing lugar. Ang ilan sa mga paaralang nagpapatupad nito ay ang Calgary Catholic School District, Edmonton Catholic Schools, at Saint Thomas Aquinas Roman Catholic Schools.

Sa hiwalay na pahayag ni Education Minister David Eggen, binanggit niya ang halaga ng programa. “Providing learning opportunities for students in a variety of language programs helps youth maintain their heritage, strengthen their cultural identity and build language and literacy skills.

Strengthening language programs based on local need and demand can be an effective tool in addressing racism. In fact, this is one of the ways we’re acting on the feedback we heard, and commitments we made, in our government’s anti-racism consultations and report.”

Sa kabilang banda, ang programang ito ay hindi mandatory. Ibig sabihin, hindi lahat ng eskwelahan sa kanilang lugar ay kinakailangang magkaroon ng ganitong programa. Ang mga opisyal ng eskwelahan ay may kalayaan sa pag-aalok ng language program na sa tingin nila ay pinakakailangan ng komunidad na kanilang kinabibilangan.

Positibo naman ang naging tugon ng komunidad ng mga Pilipino sa Canada. “The official declaration of having the Filipino heritage language in the curriculum of Alberta schools is a historic gift by the Alberta government to the Filipino community. This strongly demonstrates the respect for a culture’s diversity and uniqueness through its language. Programs like this instill pride in students and their heritage, and results in active and engaged citizens,” sabi ni Dolly Castillo, isang Filipino community leader sa isang pahayag.

Kung titingnan, malaki ang maitutulong ng programang ito sa mga Pilipino sa Alberta, Canada lalo na’t may hindi bababa sa 170,000 na mamamayang bahagi ng Filipino heritage ang nakatira dito. Maganda itong hakbang upang mas mapagtibay pa ang relasyon ng Canada at Pilipinas. Ang magandang relasyong ito ay isang paraan upang masiguro nating kinikilala ang mga Pilipino sa ibang bansa.

Sana ay tuluyan itong maging mandatory upang mas lumawak ang sakop ng programa sa buong Canada. Kung mas mapapalawak ito, mas maraming Pilipino roon ang makakukuha ng benepisyo dahil magkakaroon sila ng akses sa programa. Makatutulong din ito sa mga Pilipinong ipinanganak sa Pilipinas pero lumaki sa Canada para hindi nila makalimutan ang kanilang sariling wika at kultura. Makatutulong naman ito sa mga taong may lahing Pilipino upang magkaroon sila ng kaalaman sa kanilang pagka-Pilipino. Mahalaga ito upang lalo pa nilang makilala ang kanilang sarili at ang kanilang pinagmulan.

Magsilbi sana itong inspirasyon sa ibang mga bansa upang magkaroon ng pantay na pagtrato sa ibang lahi para matugunan ang isyu ng racism. Hanggang sa kasalukuyan, hindi pa rin nawawala ang isyu ng racism sa iba’t ibang panig ng mundo. Sa pamamagitan ng programang ito, mas makikilala ang ating wika at kultura. Makatutulong ito upang mabigyang representasyon ang ating lahi ng sa gayon ay mas makilala pa tayo at mabigyan ng pantay na pagtratoi. Sana lang ay magpatuloy pa ang programang ito dahil isa ito sa mga hakbang tungo sa pagkakapantay-pantay. //ni Cedric Creer

Tubig ang isa sa pinakaimportanteng bagay sa buhay ng tao. Ito ang bumubuo sa halos 60% ng ating katawan, at tatagal lamang ang isang indibidwal nang mga apat na araw hanggang isang linggo kung wala siyang tubig.

Pero anong gagawin mo kung sakaling ipagbawal ang pagdadala nito sa isang pangunahing pampublikong transportasyon?

Noong Enero 31 sinimulang ipatupad ng mga train managements ang ban sa mga bottled liquids tulad ng tubig, pabango, alcohol, lotion, at marami pang iba sa loob ng mga istasyon ng tren sa National Capital Region (NCR).

Sakop nito ang Light Rail Transit (LRT) 1 at 2, Metro Rail Transit 3 (MRT 3), at Philippine National Railways. Alinsunod ito sa direktiba ng Philippine National Police (PNP) at National Capital Regional Police Office (NCRPO).

Nagbunga ng samu’t saring pambabatikos mula sa mga netizens ang nasabing liquid ban dahil sa abala na naidulot nito. Mayroon ding nagreklamo sa kakulangan ng pamantayan para sa mga ispesipikong likido na hindi pwedeng dalhin sa loob ng tren.

Ilan sa mga reklamo mula sa Twitter ay ang sumusunod:

“The LRT and MRT ADMIN should specify which liquids are prohibited. I travel with my contact lens solution A LOT and bring a bottle of perfume too. Also, lighters are not prohibited. I'd be fearful of anything that can cause fire more than anything liquid tbh.” mula sa tweet ni @thysz.

“Teh I just forcibly drank my water sa mrt station kasi bawal daw any liquid hahah :( Buti wala akong dalang pabango pero bakit. Brb drowning.” mula sa tweet ni @kairanano.

Dagdag dito, naging laman din ng balita ang isang Tsinong babae matapos niyang buhusan ng taho ang isang pulis sa istasyon ng MRT-3 dahil sa ban.

Naging depensa naman ng mga pamunuan ng mga istasyon na para raw ito sa seguridad at kaligtasan ng mga commuters. Tugon kasi ito sa isang terror attack na ikinasawi ng mahigit sa 20 tao sa isang katedral sa Jolo, Sulu noong Enero 27. Hindi tiyak ang partikular na materyal na bumuo sa mga bombang ginamit noon, pero alam ng pamahalaan na Improvised Explosive Devices (IED) ang mga ito.

Ayon kay NCRPO chief Director Guillermo Eleazar sa isang artikulo sa GMA News Online, “Meron kasing ibang mga liquid items na pwede itong mga chemicals na maaaring harmful sa ibang mga kasamahan natin para mag-cause ng harm sa iba.”

Ibig sabihin niya rito ay maaari kasing gawing liquid bomb ang kahit anong uri ng likido. Isa rin itong klase ng IED na maaaring maging panganib para sa publiko.

Kung tutuusin, maganda naman talaga ang kanilang dahilan para sa pag-iimplementa nito. Makikita na tunay nilang iniisip ang seguridad at kaligtasan ng mga mamamayan sa pamamagitan ng pagiging sigurado.

Hindi lang iyon, naging maunawain din sila sa mga likidong ginagamit ng mga may sakit o mga sanggol para sa pag-aalalay sa kanilang mga pangangailangan, kaya pinayagan nila ito sa loob ng mga tren.

Pero kailangan bang pati ang mga pangkaraniwang likido na ginagamit ng mga tao sa buhay ay ipagbawal sa tren?

Kasabay rin kasi ng ban na ito ang mas pinaigting na seguridad sa mga pila ng istasyon. Kung gayon, hindi ba dapat mas madali nilang masusuri ang mga likido kung tunay bang delikado ito?

Pwede naman silang bigyan ng sapat at angkop na kagamitan para sa pag-eeksamen ng kemikal upang mapabilis ang pag-vavalidate sa mga likido. Pero bakit pagpapainom o pagpapagamit lang ng mga likido sa mga commuter ang naging pang-check nila? Hindi ba ito pagkukulang sa kanilang bahagi?

Bukod pa rito, malaking sagabal din kasi sa pang-araw-araw na buhay ng mga commuters ang ban. Madalas na nagdadala ng mga likido ang mga tao kung saan-saan dahil kailangan nila ito sa kanilang mga pangkaraniwang gawain o kaya'y para sa mga emergency.

Halimbawa na lang ay isang estudyanteng nagdadala ng tubig sa paaralan. Kailangan niya ito sapagkat mas mahal kung bibili pa siya sa kanilang canteen. Pero kung kukumpiskahin o pipilitin niyang ubusin ito bago makasakay ng tren, hindi ba't nawawala ang saysay ng kanyang pagbabaon ng tubig? Ito ay isang butas na nakaligtaan nila sa ban na ipinatupad.

Bilang tugon, tinanggal na muna ng management ng MRT-3 ang kanilang ban sa bottled water at iba pang liquid items noong Pebrero 21, pero kailangan pa ring subukan ng mga commuters ang mga produktong dala nila sa harap ng MRT security personnel para payagan ito. Dagdag pa rito, pansamantala ring inalis ang ban sa LRT-2 habang nanatili ito sa LRT-1.

Sa ngayon, mabuting ganito ang naging pasiya nila sapagkat kailangan pang marepaso ang ban na inimplementa. Kaysa mapanatili ang seguridad at kaligtasan ng mga mamamayan sa NCR, mas naging sagabal lang ito sa kanilang pamumuhay.

Kung nais ng pamahalaang mapangalagaan talaga ang mga mamamayan mula sa banta ng panganib, dapat kasabay rin na hindi mahadlangan ang pamamalagi ng mga mamamayan mismo sa kanilang pamumuhay. Taliwas sa pagpapahalaga nila ito kung sila rin ang nakakasagabal sa magandang pamamalakad ng sistema.

Kung nais nilang ipatupad muli ang ban na ito sa mga tren, dapat maging komprehensibo at epektibo muna ito para sa susunod na pagkakataon. //nina Cedric Creer at Aldric de Ocampo 

Photo credit: Sophia Loriega

Kamakailan lamang ay inadopt ng House of Representatives sa ilalim ng pamamahala ni Speaker Gloria Macapagal-Arroyo (GMA) ang isang house resolution na nagtatakda ng mga patakaran para sa public access ng Statement of Assets, Liabilities, and Net Worth (SALN) ng mga kongresista at mga regular na empleyado ng kamara.

Sa ilalim ng House Resolution (HR) 2467 o ang RULES OF PROCEDURE IN THE FILING, REVIEW AND DISCLOSURE OF, AND ACCESS TO, THE STATEMENTS OF ASSETS, LIABILITIES AND NET WORTH (SALNs) OF MEMBERS, OFFICIALS AND EMPLOYEES OF THE HOUSE OF REPRESENTATIVES, kinakailangan munang pumayag ang majority ng mga mambabatas upang maakses ng publiko ang kanilang mga SALN.

Bago ito i-adopt, hindi na kinakailangan pa ang pagpayag ng majority ng mga mambabatas para maakses ang kanilang SALN ngunit kinakailangan nilang pumunta sa korte kung sakaling hindi tanggapin ang kanilang SALN request.

Ilan pa sa mga nakatakdang patakaran dito ay ang mga sumusunod:

Ayon kay Albay Representative Edcel Lagman, ang resolusyong ito ay nagpapataw ng mahigpit at mapanupil na mga kinakailangan para sa publiko upang maakses nila ang mga SALN ng mga mambabatas.

“If we have nothing to hide, why make public access to and disclosure of SALNs, which are public documents, extremely difficult to the extent of discouraging and deterring applicants from securing copies of said SALNs?” dagdag pa niya.

Bukod pa rito, sinabi rin ni Presidential Spokesman Salvador Panelo na “Such procedure may be perceived as a transgression of Article XI of the Constitution, requiring any public official to submit a SALN in relation to Article II thereof, which guarantees the right of the people to information on matters of public concern.”

Dagdag din niya ay, “Any stringent measure, which burdens the people in obtaining public information may not be consistent with transparency and accountability of public officials.”

Sa kabilang banda, maaaring sabihin na ito ay para maproteksyonan din ang pribadong buhay ng mga opisyal.

“The House recognizes the circumstances in which the information in the SALNs of its members may be used to render them and members of their family vulnerable to threats to life and security, influence the action of the House or its committees and, consequently, undermine the independence of the legislative branch,” nakasaad sa HR 2467.

Oo, maaari nating sabihing ito ay kanilang magagamit bilang proteksyon sa kanilang seguridad at sa kanilang mga ari-arian, pero hindi ba tungkulin ng isang public official na ipaalam sa mga mamamayan ang mga nais nilang malaman?

Ito at ang accountability ng mga public officials ay nakatala sa Republic Act 6713 (RA 6713). Dito nakasaad ang code of conduct at ethical standards para sa mga public officials at employees.

Dagdag pa diyan, nakalagay din sa ating konstitusyon na ang SALN ng mga opisyal ng gobyerno ay dapat bukas sa publiko.

Subalit ang resolusyong ito ay taliwas sa nararapat na pagbibigay sa publiko ng madaling akses sa SALN ng mga mambabatas. Dahil mahirap ang proseso ng pag-request ng SALN, nawawalan ng karapatan ang publiko na mabigyan ng background tungkol sa pamumuhay ng mga mambabatas para makita kung gaano lumaki ang asset ng isang opisyal at masuri kung ano-ano ang pinanggalingan ng malaking yaman niya.

Tungkulin kasi ng mga kongresista na magpasa ng SALN at ang hindi pagpapasa nito ay isang paglabag sa Section 8 ng Republic Act No. 6713 (RA 6713) o the Code of Conduct and Ethical Standards for Public Officials and Employees at maaari silang masuspinde hanggang 6 na buwan sa unang paglabag at pagpapaalis mula sa serbisyo sa ikalawang paglabag. Tungkulin din nilang maging tapat sa publiko at ipakita kung ano-ano ang kanilang mga pinaggagastusan.

Paano tayo makasisiguro na ang mga taong nasa gobyerno ay mapagkakatiwalaan kung pinahihirapan nila ang pagkamit sa mga bagay na dapat nilang ibinabahagi sa publiko?

Makatutulong ang SALN upang makilatis ng publiko ang mga ginagawa ng mga kongresista. Ito ang magiging basehan nila kung ang sinusweldo ng mga kongresista ay akma sa kanilang ginagastos.

Ipinaparating lang nito na ang resolusyong ito ay isang taktika upang maitago ang mga pinaggagastusan ng mga mamababatas. Isa itong paraan upang hindi mabuko ang mga anumalyang nangyayari sa ating bansa.

Sa ngayon hindi na natin maaaring mabago ang kanilang desisyon dahil ito ay pinal na. Ang maaari na lang nating gawin ay bantayan ang isyung ito. Huwag nating hayaang abusuhin nila ang resolusyong ito para sa kanilang sariling kagustuhan. Dapat ay maging mapagmatyag pa rin tayo at magsalita laban sa mga bagay na hindi dapat ginagawa ng isang opisyal ng gobyerno. //ni Cedric Creer

Noong nakaraang Enero 7, 2019 ipinatupad ng Land Transportation Office (LTO) NCR at Davao Region (Region 11) ang polisiya sa bagong sistema ng aplikasyon para sa pagkuha ng lisensya sa pagmamaneho. Kasunod ito ng inilabas na Memorandum Circular No. 2018-2157.

Nakasaad dito na tatanggap lamang sila ng mga pinasang medical certificates online mula sa mga accredited na clinics at mga physicians para masigurong tunay ang mga medical certificates at kwalipikado ang aplikante para magmaneho. Layunin din nitong mas mapabuti ang pag-streamline sa mga drivers’ license applications.

Ang issuance ng mga online-only medical certificates ay nagkakahalagang 300 piso hanggang 600 piso. Saklaw nito ang aplikasyon para sa mga student permits, drivers’/conductors’ licenses, at license renewals.

Pero epektibo nga ba ang patakarang ito?

Kung titingnan ang mga unang araw ng implementasyon, masasabing naging palpak ang pagpapatupad ng polisiyang ito.

Samu’t saring problema kaagad ang kinaharap ng mga apektado ng patakaran. Marami ang nagreklamo sa kakulangan ng mga accredited clinics at physicians sa iba’t ibang lugar na nagresulta sa mahahabang pila at sa mas mabagal na proseso ng license application.

“Kanina pa kaming 8 dito sa medical, until now di pa natatawag. Sayang ang araw babalik pa bukas, a-absent na naman,” sabi ni Aian Austria Raso, isang aplikante, sa UNTV News and Rescue.

Ang mga accredited clinics ng LTO ay umabot lang sa bilang na 77 sa Metro Manila. Makikita dito ang kawalan ng kahandaan ng LTO dahil kulang na kulang ito kung pagbabasehan ang lawak ng Metro Manila at ang dami ng bilang ng mga taong nangangailangan ng lisensya sa pagmamaneho.

Bukod pa rito, hindi rin maikakaila ang mabagal na internet sa Pilipinas, na isa pang dahilan kaya mas lalong bumagal ang kanilang sistema.

Sa ngayon, ang maaring gawin ng LTO ay dagdagan pa ang bilang ng mga accredited clinics at physicians. Dapat ay masiguro nila na makararating ang listahan ng mga ito sa lahat ng mga aplikante upang hindi masayang ang pagpunta sa mga klinika na hindi naman accredited ng LTO.

Sa kabilang banda, puwede rin namang tingnan na bago pa lang talaga ang sistema kaya hindi pa ito perpekto. Maaari ring bigyan ng pagkakataon ang LTO. Huwag sana nating ipagkait sa kanila ang pagkakataong mapabuti ang serbisyo sa mga mamamayan dahil lahat naman ng pagbabago ay may adjustment talaga sa simula.

Patunay nito ang binagong sistema ng number coding scheme na ang pangunahing layunin ay masolusyonan ang masikip na daloy ng trapiko sa Metro Manila. Tinanggal ang dating window hours kung kailan maaaring bumyahe ang mga plaka na coding sa partikular na araw. Maraming ang nagreklamo dahil napilitan silang iwan ang kanilang mga sasakyan sa bahay at mamasahe.

Noong una, nahirapan ang mga motorista na mag-adjust sa polisiyang ito. Pero sa paglipas ng mga buwan, natutunan nila itong tanggapin dahil nakita nila na ito ay mas makabubuti para sa nakararami.

Oo, mahirap magtiwala, lalo na sa panahon ngayon kung saan kahit ang mga sinasabi ng ating presidente ay hindi na mapagkakatiwalaan. Halimbawa ay ang kanyang pangakong susugpuin ang korupsyon, droga at kriminalidad sa loob ng 3 hanggang 6 na buwan na hanggang ngayon ay hindi pa rin nangyayari. Pero paano tayo nakasisiguro na matutulad lang ito sa pangako ng ating presidente at hindi ito makatutulong sa atin kung hindi pa naman natin nakikita ang kabuuang resulta nito?

Ang maaari nating gawin ay maging mapagmasid. Bantayan natin ang pagpapatupad ng mga polisiya. Magsalita at ipahayag ang ating mga saloobin nang may sapat na pagsusuri at batayan. Huwag nating hayaang magpatuloy ang mga bagay na sa tingin natin ay hindi tama. Kung nakikita natin na palpak pa rin ito at hindi karapat-dapat sa pagkakataong ipinagkaloob dito, ipahayag natin ito nang sa gayon ay makagawa ng aksyon sa ating mga problema. Dapat din natin tulungan ang ating mga kababayan at ipaalam natin sa kanila ang mga bagay na dapat nilang malaman tungkol sa polisiyang ito.

Walang mangyayari sa ating problema bagkus, maaari pa itong lumala sa hinaharap kung wala tayong gagawin. //ni Cedric Creer

"Sampung beses akong luluhod [sa Moro Islamic Liberation Front para huwag nang manggulo], iiyak ako ng bato at dugo. Kapag labing-isang pagkakataon na at tumanggi pa rin sila, lulusubin ko sila doon at dadalhin ko ang buong sandatahang Pilipinas at papatayin ko silang lahat, susunugin ko ang bahay nila. Burahin ang lahi nila, kahit masunog ang kaluluwa ko sa impiyerno gagawin ko 'yan."